Cơm Hến

Cơm hến không cay…

O Gái mở thúng, mùi ớt cay xộc. O cầm tô, gắp rau, múc cơm, nêm hơn chục thứ gia vị. Đưa tô cơm hến cho khách, o đứng dậy, quảy gánh lên vai.

O Gái lớn lên ở Cồn Hến, Huế. Từ nhỏ, o đã thấy người ta đi cào hến, luộc hến. Các mệ, các dì làm đồ màu và rau. Sáng tinh mơ, tiếng quang gánh vang lên kẽo kẹt, người nói chuyện nho nhỏ. Những người phụ nữ mặc áo dài nâu lên đò qua Huế. Họ rải ra, rảo bước vào những kiệt nhỏ.

Về nhà chồng ở làng Tiên Nộn bên bờ sông Hương, O Gái tiếp tục nghề cơm hến gánh. Những năm đó, không còn ai mặc áo dài đi bán hàng rong nữa. Nhưng quang gánh và cơm hến vẫn còn. 

Hến đãi kỹ, sót một hạt cát là mang tiếng. Môn ngọt xắt sợi nhỏ như cây tăm. Ruốc chọn loại ngon. Ớt khô phải xào tới khi lên mùi. Mỗi lần xào ớt, o lại chảy nước mắt.

Có lần một khách hỏi sao không bớt đi vài thứ đồ màu, đỡ mất công mà cũng đâu ai để ý. O lườm một cái, “Làm rứa răng được chú. Người ta nói chết.” 

Nghe nói cơm hến từng được dâng cho vua Thành Thái. Người già ở Cồn Hến kể vậy. Trước khi vào cung, cơm hến chỉ có cơm nguội chan nước hến luộc, hến và rau, để ăn đỡ đói buổi sáng. Cơm dâng vua cầu kỳ hơn nhiều. O Gái không biết cơm hến vua ăn ra sao. Chứ cơm hến o bán thì o nhất quyết làm đúng kiểu o đã được ăn từ nhỏ. Không chỉ cơm, hến và rau, mà thêm nhiều đồ màu. Chắc giống một phần cơm vua hồi trước. Giá vẫn bình dân.

Cồn Hến nay còn tên nhưng không còn hến. O Gái lấy hến từ phá Tam Giang. To nhưng không ngon bằng. O nêm và tao hến kỹ hơn. 

Tô cơm hến của o Gái lúc nào cũng có lớp lang. Môn ngọt lót dưới, cơm nguội lên trên. Rồi hến, ớt, ruốc, mè, đậu phụng. Thêm da heo chiên giòn và tóp mỡ. Rau, xoài hay khế rải thêm lớp nữa. Nước hến chan cuối cùng. Nói là cơm, nhưng rau và ớt chắc nhiều hơn cơm. Ớt lúc nào cũng núp dưới rau. Không quen không biết nó cay.

O Gái ngồi giữa hai gióng gánh ở chợ Bao Vinh. Chỗ o đã ngồi ba chục năm nay. O tất bật giữa các thứ đồ màu, trong tiếng gọi cơm hến lao xao. “Không cay à?” Miệng hỏi, tay o múc đều. Muỗng ớt xào bớt đi một chút. 

Cơm hến không cay đâu còn là cơm hến.

mlefood – Minh Lê NT

Facebook: https://www.facebook.com/leminhnt.le