Mắm Ruốc

Nhớ mắm ruốc…

Chị tôi bưng ra một hũ thủy tinh lúc hai chị em đang ngồi trong bếp. Chị mở hũ, một mùi nồng quen thuộc phả ra. “Mắm ruốc hả chị?”, tôi reo lên. Chị gật đầu: “Chị làm đó. Em nếm coi giống vị má làm không?” Tôi ngắm chén mắm ruốc chị vừa múc. 

Tôi nhớ hai chum sành đựng mắm ruốc má đặt bên hông nhà. Cao tới đầu gối, màu vàng nâu, bóng loáng. Má trộn khuyết tươi với muối hột, ủ một đêm. Hôm sau, má dàn khuyết ra mâm phơi nắng. Tôi phụ má phủ vải mùng lên. Cái vị mặn và nồng của khuyết quanh quẩn mãi trong sân. Sau một ngày phơi, khuyết ráo mặt. 

Cối đá nằm trên sàn bếp. Chày trong tay má giã xuống liên tục, mạnh mẽ. Tay má nổi gân xanh. Ruồi đánh hơi mùi tanh, lượn vòng không dứt. Má nhắc, “Đừng để ruồi đậu vô, ruốc có giòi nghe con.”

Mồ hôi rịn trên trán má. Tôi ngồi chồm hổm bên cạnh, tay cầm quạt lá buông. Quạt khuyết ba cái, quạt cho má một cái. Thau khuyết vơi dần, tôi quạt hăng hái hơn.

Khuyết nhuyễn mịn được ủ trong chum, đậy kín bằng nắp dày. Nằm suốt trong nắng. Thỉnh thoảng tôi lân la gần chum, ngửi thử. Mấy tháng đầu, mùi tanh vẫn còn. Thấy tôi cứ thập thò miết, má cười: “Đủ nắng là ruốc chín con à.”

Bốn tháng sau, mùi tanh đã hết. Chỉ còn mùi mắm ruốc nồng, thơm. Mỗi lần cần ruốc, má lại mở chum. Không chỉ bún bò, cả nồi canh rau đơn sơ cũng dậy mùi nhờ một chút ruốc.

Tôi nhìn hũ mắm ruốc trên bàn. Hũ thủy tinh dày, trong vắt. Trụng nước sôi kỹ.

“Chị không làm nhiều như má, vài ký thôi. Vừa đúng hai hũ.” Chị theo công thức của má: sáu chén khuyết, một chén muối. Nhưng đổi cách làm một chút: chị vắt khuyết trước rồi mới phơi, xay chứ không giã. “Rồi ai đuổi ruồi cho chị lúc xay?”, tôi hỏi. Chị cười. “Thì chị bật quạt.” 

Hai hũ ruốc nằm phơi nắng trong sân mỗi ngày, trừ ngày mưa. Sáng chị lụi hụi bưng ra, tối lại đem vô. Lúc nào trời âm u nhiều ngày, chị thở dài lo ruốc xuống màu. Có khi chị quên tưới mấy chậu cây ngoài hiên một bữa. Hũ ruốc thì chưa bao giờ chị quên. 

Trời nắng đủ lâu, sắc ruốc trong hũ sẫm dần, từ hồng tươi qua tím đậm. Tôi hỏi, “Chị có nêm ruốc vô canh không?”. “Chị nêm hoài. Ruốc mua ở chợ chị không quen.” 

Tôi nếm một tí ruốc. Hình như hơi nhạt hơn mắm ruốc má làm. Tôi nhớ cái hậu vị mặn sâu, đọng lại ở cuống lưỡi. 

Chị đẩy cái chén nhỏ đựng ruốc về phía tôi. Tôi thử thêm lần nữa. Mặn, cũng đậm đà. Nhưng lưỡi tôi vẫn thấy thiếu chút gì đó.

Tôi để muỗng xuống. Ngoài sân nắng đầy. 

Không biết mắm ruốc đã khác, hay tôi đã khác. 

mlefood – Minh Lê NT 

Facebook: https://www.facebook.com/leminhnt.le